In vogelvlucht

Wat waren beleidsmatig gezien de belangrijkste resultaten en ontwikkelingen in 2025?
Hierna is een samenvatting van de highlights per programma opgenomen. Uitgebreidere informatie staat in de programmaverantwoording.

Ruimte en water

• Er is verder gewerkt aan de nieuwe Omgevingsvisie. Deze visie beschrijft hoe we in Groningen omgaan met ruimte, water, natuur, wonen, energie en economie. In lijn met deze visie zijn het beleidsprogramma Ruimtelijke Kwaliteit en Landschap en de Uitvoeringsagenda Mooi Groningen verder uitgewerkt. Ook is in september het Provinciaal Inpassingsplan (PIP) voor het bedrijventerrein Oostpolder vastgesteld.
• Water en Bodem Sturend en klimaatadaptatie zijn belangrijke bouwstenen die worden opgenomen in de ontwerp-Omgevingsvisie. Dit betekent dat we water en bodem sturend laten zijn bij het inrichten van onze omgeving en dat we rekening houden met het veranderende klimaat en de schadelijk gevolgen hiervan - bijvoorbeeld door droogte en hevige regenbuien - proberen te beperken. In de Omgevingsvisie is daarom onder andere ook aandacht voor het vasthouden van zoetwater, voldoende drinkwater en schoon water. Want een klimaatadaptieve provincie is een Groningen met toekomst.
• Het bestuurlijke proces is gestart voor nieuwe landelijke afspraken over de verdeling van water uit het IJsselmeer. Dit is belangrijk in tijden van droogte, omdat aanvoer van zoetwater dan essentieel is.
• Er is begonnen met de herijking van de gebiedsdossiers van de bestaande drinkwaterwinningen.

Milieu en energie

• We hebben de koers van de Strategische Milieu-Agenda 2021-2040 voortgezet en vertaald naar de nieuwe Omgevingsvisie.
• We onderzochten stiltegebieden en werkten aan een plan om de donkerste provincie van Nederland te worden. Ook deden we mee aan de Nacht van de Nacht, om aandacht te vragen voor lichtvervuiling.
• We hebben handen en voeten gegeven aan het begrip milieugebruiksruimte zodat er in concrete gevallen mee kan worden gewerkt. Dit is de ruimte die onze omgeving nog heeft voor toekomstige ontwikkelingen (zoals wonen, werken, economie, verkeer en vervoer etc.) zonder dat de natuur, de gezonde leefomgeving en leefbaarheid te veel worden belast.
• In juli 2025 zijn we gestart met een grondige monitoring van afvalverwerking via het project ‘Monitoring van afvalgegevens’. Dit is van belang in verband met de overgang naar een groene circulaire economie. Door monitoring krijgen we beter zicht op kansen en risico’s en kunnen we beleid tijdig aanpassen.
• De Hinderapp is verder uitgebreid en wordt nu gebruikt door zeven van de tien gemeenten. Daarmee kunnen inwoners eenvoudiger melding maken van overlast.
• Om de schadeafhandeling en versterking te verbeteren, is de Agenda voor Herstel opgesteld en ondertekend door regionale overheden, het ministerie van BZK en de uitvoeringsorganisaties Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) en Nationaal Coördinator Groningen (NCG).
• Inwoners en ondernemers zijn via het Agro ‑ en Mkb ‑ programma ondersteund bij toekomstgerichte ontwikkeling, gekoppeld aan schadeafhandeling, versterking en verduurzaming. Er zijn ongeveer veertig projecten gestart, met een totale waarde van circa 100 miljoen euro.
• De eerste Staat van Groningen en Noord-Drenthe is verschenen, waarin de voortgang van de maatregelen van Nij Begun wordt gevolgd.
• Er is een scenariostudie uitgevoerd om inzicht te krijgen in hoe het energiesysteem van de toekomst eruit kan zien. Deze studie is gebruikt tijdens gesprekken met belanghebbenden en gedeeld met Provinciale Staten.
• Er is een provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur, Energie en Klimaat (pMIEK) 2.0 opgeleverd, inclusief een uitvoeringsprogramma. Dit helpt ons om in de toekomst te zorgen voor voldoende duurzame energie voor bedrijven en inwoners.
• Er is een flexteam opgericht dat gemeenten ondersteunt bij de warmtetransitie voor woningen. Instellingen en bedrijven hebben hulp gekregen bij energiebesparing, zodat kosten dalen en voorzieningen in de provincie behouden blijven.

Platteland en natuur

• Het Gebiedsplan Toekomst Landelijk Gebied Groningen is afgerond en vastgesteld door Provinciale Staten. Dit plan helpt ons om het landelijk gebied sterker en toekomstbestendiger te maken.
• Binnen het Natuurnetwerk Nederland is gewerkt aan de uitbreiding en inrichting van nieuwe natuur. Voor het Dwarsdiep is begonnen met de voorbereiding van een gebied waarin waterberging en natuurontwikkeling samenkomen. In de regio centraal zijn de definitieve plannen voor de Polders Oosterland en Lappenvoort opgeleverd. Ook bij Wolfsbarge ‑ Semslinie is gestart met planvoorbereiding. In Westerwolde zijn voorbereidingen begonnen voor de inrichting van meerdere natuurpercelen, waaronder Geeselberg, ’t Stobke en Ellersinghuizerveld.
• Binnen het programma Bos en Hout is werk gegund voor de aanplant van 7 hectare bos in Muntendam.
• Er zijn verschillende subsidies verleend voor agrarisch natuurbeheer en landschapsmaatregelen.
• Het Beleidsprogramma Landbouw 2025-2029 is vastgesteld. Dit programma is een uitwerking van de Economische Visie en sluit aan op de ambities uit de nieuwe Omgevingsvisie. Bij het beleidsprogramma is het aanvullende Uitvoeringsprogramma Landbouw toegevoegd. Hierin staan welke activiteiten tot en met 2027 worden uitgevoerd om de landbouw in Groningen te helpen vernieuwen en verduurzamen.

Bereikbaarheid

• We hebben gewerkt aan betere en toekomstbestendige mobiliteit. Binnen het Deltaplan voor Noordelijk Nederland is verder gewerkt aan de Nedersaksenlijn en de Lelylijn. In januari 2026 werd besloten tot een MIRT ‑ verkenning voor de Nedersaksenlijn en de bijbehorende gebiedsontwikkeling. Samen met het Rijk is ook gewerkt aan het Masterplan voor de Lelylijn.
• Het project Groningen Spoorzone bereikte een grote mijlpaal met de nieuwe reizigerstunnel en de nieuwe koppeling van de sporen bij het hoofdstation Groningen.
• Er zijn veel onderhoudsprojecten uitgevoerd aan wegen, fietspaden en bruggen, waarbij netwerkverbetering en verkeersveiligheid vaak zijn meegenomen.
• Op 13 september werd het Zuiderplantsoen officieel geopend en daarmee de Aanpak Ring Zuid afgerond. Ook is de doorfietsroute Ten Boer - Groningen geopend en zijn projecten zoals de Beertsterbrug en de herinrichting van de Rozenbladrotonde afgerond.
• In april is het MIRT ‑ onderzoek Westflank Groningen vastgesteld, waarna in december een aangepast besluit is genomen voor uitvoering van N355 fase 1.
• In juni stemden Rijk en Regio in met het ontwikkelperspectief voor het NOVEX ‑ gebied Groningen - Masterplan Zeehavens.
• We hebben financiële afspraken met het Rijk gemaakt over de N33 Noord en N33 Midden.
• Om de ambitie van nul verkeersslachtoffers in 2050 te bereiken, zijn verkeersveiligheidsmaatregelen uitgevoerd op onder andere de N979, N963, N355 en N993. Gemeenten konden opnieuw subsidie aanvragen voor verkeersveiligheidsprojecten en alle gemeenten hebben dit gedaan.

Economie

• We hebben in november het Programma en uitvoeringsprogramma Economie 2026-2029 'Het versterken van de Brede Welvaart in de provincie Groningen' vastgesteld. Het programma is een directe uitwerking van de Economische Visie en sluit aan op de ambities van de ontwerp-Omgevingsvisie.
• Samen met overheden, onderwijsinstellingen, bedrijven en sectororganisaties is gewerkt aan het Ontwikkelprogramma Ruimte voor Vrije tijd - Bestemming Groningen. Dit programma versterkt de vrijetijdseconomie en draagt bij aan Brede Welvaart, een positief imago voor Groningen en een aantrekkelijk vestigingsklimaat.
• We hebben de Internationale Agenda Provincie Groningen 2025-2030 in september vastgesteld. Met de agenda richten we ons vanuit internationaal perspectief op het verder brengen van de Groningse doelen en het benutten van kansen. Hierbij staan vier thema's centraal: Energie en klimaatadaptatie, Mobiliteit en grensoverschrijdende verbindingen, Landbouw en Natuur en Regionale economie.

Cultuur en maatschappij

• Via het Uitvoeringsprogramma Cultuur 2025-2028, met als titel ‘Cultuur is de basis!’ kregen dertien nieuwe culturele organisaties een structurele plek binnen de provinciale financiering. Daarnaast is gewerkt met een nieuwe subsidiestructuur, waarbij organisaties ook tweejarige ondersteuning kunnen aanvragen. In totaal hebben zeventien organisaties een bijdrage ontvangen voor 2025-2026.
• Door stijgende kosten en toenemende druk bleek dat culturele instellingen meer behoefte hebben aan versterking van bedrijfsvoering. Daarom is gestart met het programma Een vitaal Gronings cultuurveld, dat de basis van de sector moet versterken.
• Net als in 2024 zijn zogenaamde versnellingstafels gehouden om woningbouwprojecten sneller van de grond te krijgen. Er is een onafhankelijke voorzitter gestart en is een plan van aanpak opgesteld. Daarnaast is onderzoek gedaan naar kansen voor herstructurering in Groningen. De resultaten hiervan zijn bouwstenen voor het programma Volkshuisvesting.
• Vanuit het Gronings Provinciaal Beweegakkoord zijn zes projecten die gericht zijn op sport, bewegen en gezondheid, waaronder Urban Sports, Beweegmaatjes en Buiten beweegavontuur op de BSO.
• Vanuit de subsidie vervoer en ondersteuning hebben we 58 sporters met een beperking of sporttalent ondersteund.
• Gemeenten kregen financiële hulp bij het invoeren van het Volwassenenfonds voor inwoners met een kleine portemonnee die willen sporten en bewegen.
• Tijdens het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving in juni is de uitvoeringsagenda voor NOVEX-gebied Regio Groningen-Assen vastgesteld.

Openbaar bestuur

• Er is extra aandacht besteed aan jongerenparticipatie door onder andere een Jongerenpakket te ontwikkelen dat op scholen wordt gebruikt om jongeren meer te betrekken bij de provincie.
• In samenwerking met de Groningse gemeenten, het Akkoord van Groningen en Nationaal Programma Groningen wordt gewerkt aan een gezamenlijke merkstrategie van en voor Groningen.