1. Ruimte en water | Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan?

1.1. Ruimtelijke ontwikkeling

Beleidsdoel Ruimtelijke kwaliteit

Een zo hoog mogelijke ruimtelijke kwaliteit in onze provincie, zowel in stedelijk gebied als in het buitengebied

Indicatoren
	Realisatiewaarden				Streefwaarden
Omschrijving	2022	2023	2024	2025	2025	2026	2027	2028
Verplichte indicatoren (BBV)
N.v.t.
Eigen indicatoren
Aantal verkochte kavels Blauwestad	123	28	41	42	32	30	30	33

Het realisatiecijfer 2025 (exclusief restgronden) betreft de peildatum per 31 december 2025.
De streefwaarden voor de jaren 2025-2028 zoals opgenomen in de Begroting 2025 (respectievelijk 28, 30, 30 en 29) waren gebaseerd op de Grondexploitatie Blauwestad 2024. Deze zijn bij de Jaarstukken 2024 en voor de Voorjaarsmonitor 2025 op basis van de Grondexploitatie Blauwestad 2025 aangepast naar respectievelijk 32, 31, 32 en 29.
De streefwaarden voor de jaren 2026-2028 zijn vervolgens aangepast op basis van de Grondexploitatie Blauwestad 2026 die verwerkt is in deze jaarstukken.

Prioriteiten

Prestatie	Resultaat
REGIE OP RUIMTE
Gebiedsgerichte samenwerking (Oostpolder)
Starten van de uitvoeringsfase voor de ontwikkeling van de Oostpolder op basis van een vastgesteld Provinciaal Inpassingsplan en daarbij behorende Grondexploitatie (GREX).	Samen met de gemeente Het Hogeland is gewerkt aan de afronding van de planuitwerking voor de gebiedsontwikkeling Oostpolder. Het Provinciaal Inpassingsplan (PIP) is op 24 september 2025 vastgesteld door uw Staten. Na de vaststelling van het Provinciaal Inpassingsplan is de uitvoeringsfase van de gebiedsontwikkeling Oostpolder gestart. Voor deze nieuwe fase is een nieuwe projectorganisatie opgericht: de Gebiedsontwikkeling Oostpolder B.V. Zowel de provincie als de gemeente Het Hogeland zijn aandeelhouder. In de uitvoeringsfase worden onder andere gronden aangekocht, wordt het gebied bouwrijp gemaakt, kabels en leidingen aangelegd en wordt ook de groen-blauwe zone ingericht. Deze werkzaamheden worden verricht met het doel om kavels te verkopen aan partijen die zich gaan vestigen in de Oostpolder. Dit alles vindt plaats binnen de looptijd van de grondexploitatie.
Grote transitie Regie op ruimte. Zie Paragraaf 10 Grote transities 10.2.4 Regie op Ruimte.

Regulier

Prestatie	Resultaat
Implementeren en uitvoeren planinstrumenten Omgevingswet;	Voor het implementeren en werken met de planinstrumenten onder de Omgevingswet zijn in 2025 de processen beschreven en hebben we afspraken gemaakt over het beheer van deze processen. In 2025 zijn diverse provinciale planinstrumenten onder de Omgevingswet ingezet, zoals de Provinciale Omgevingsverordening en de Omgevingsvisie. Ook zijn meerdere programma’s onder de Omgevingswet gepubliceerd zoals het Actieplan geluid , het Natura 2000-beheerplan en de programma’s Grondbeleid , Landbouw en Leefbaarheid . Tijdens de inzet van de planinstrumenten evalueren we de al ontworpen processen zodat ze steeds verbeterd worden. Deze werkwijze vraagt om goede regie en samenwerking tussen de interne teams en afstemming met de samenwerkingspartners in de regio. Diverse projectbesluiten zijn in voorbereiding en zullen naar verwachting in 2026 worden gepubliceerd.
Nieuwe Omgevingsvisie en beleidsrijke wijziging van de provinciale Omgevingsverordening (POV):
Opleveren van een concept ontwerpvisie en planMER eind tweede kwartaal 2025.	De Ontwerp-Omgevingsvisie 'Dit wordt Groningen' is ter inzage gelegd van 2 oktober tot en met 13 november 2025.
Werken aan een beleidsrijke wijziging van de provinciale Omgevingsverordening (POV), volgend op de nieuwe Omgevingsvisie.	De werkzaamheden en de planning van de beleidsrijke wijziging van de provinciale Omgevingsverordening volgt de nieuwe Omgevingsvisie (vaststelling eerste kwartaal 2026) en ligt op schema.
Gebiedsontwikkeling industrieterreinen:
Samen met gemeenten uitvoeren van diverse verkenningen, analyses en onderzoeken om te bepalen of er nieuwe ruimte (uitbreiding industrieterreinen) gevonden moet worden voor economische ontwikkelingen en zo ja waar.	De afgelopen jaren zijn diverse trajecten doorlopen samen met gemeenten en andere gebiedspartners, te weten ruimtelijk economisch perspectief A7/N33-regio (2022), ruimtelijk-economische visie gebied N366-regio, verkenning gebiedsontwikkeling Oostpolder (2021), Regionaal Raamwerk Matsloot-Westpoort (2023) en gebiedsvisie Lauwersoog Natuurlijk (2023). De genoemde verkenningen c.q. visies zijn verwerkt in de concept Omgevingsvisie die op 2 juli 2025 is besproken in uw Staten. De doorvertaling van de visies rondom A7/N33 en de N366-regio in gemeentelijke bedrijventerreinenvisies ligt bij de gemeenten. Het Provinciaal Inpassingsplan (PIP) Bedrijventerrein Oostpolder is vastgesteld op 24 september 2025. De genoemde verkenningen c.q. visies zijn verwerkt in de concept Omgevingsvisie die op 2 juli 2025 is besproken in uw Staten. De doorvertaling van de visies rondom A7/N33 en de N366-regio in gemeentelijke bedrijventerreinenvisies ligt bij de gemeenten.
Samen met gemeenten ontwikkelen van gebiedsvisies waarbij het resultaat van genoemde verkenningen, analyses en onderzoeken een onderlegger vormt.	Voor het gebied Matsloot-Westpoort trekken gebiedspartners samen op bij onder andere verkenning en uitwerking van een robuuste groen-blauwe zone en wordt gewerkt aan een bredere aanpak om samenhang en koppelkansen te benutten. De gebiedsvisie Lauwersoog Natuurlijk is opgenomen in de opgaven van de Toekomstagenda Lauwersmeer.
Grote transitie Wonen en bereikbaarheid. Zie programma 4. Bereikbaarheid, beleidsdoel Publieke mobiliteit.
Realisatie woningbouw Groningen-West:
Een bestuurlijke en medewerkersorganisatie inrichten die gezamenlijk de ontwikkelingen in het gebied ten westen van de stad begeleiden en integraal bespreken, teneinde de voortgang van projecten te bespoedigen en rechtszaken voorkomen;	Bestuurlijke en ambtelijke overleggen hebben met enige regelmaat plaatsgevonden vanuit regionaal raamwerk Matsloot-Westpoort en zal op basis van deze inrichting in 2026 ook zo voortgezet worden.
Verkennen of het wenselijk en mogelijk is om natuurcompensatie niet per ontwikkeling/project te regelen maar hiervoor een gezamenlijk plan op te stellen en dus in samenhang te bezien.	Betrokken overheden willen hiervoor een gezamenlijk plan opstellen en onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om tot een robuuste ecologische zone te komen aan de westflank van Groningen, waar ook wateropgaven een belangrijke rol spelen; natuurcompensatie maakt daar ook onderdeel van uit. Vanuit het proces Regionaal Raamwerk Matsloot-Westpoort wordt dit in 2026 verder vormgegeven.
Uitvoeren Vervolgproces Regionaal Raamwerk Westpoort-Matsloot (2022), via onder andere een bijdrage aan Gebiedsplan Nationaal Programma Landelijk Gebied;	Binnen het Regionaal Raamwerk Matsloot-Westpoort hebben betrokken overheden besloten om op onderdelen intensief met elkaar te blijven samenwerken. Bijvoorbeeld om te komen tot een robuuste groen-blauwe zone (zie vorige punt).
Verkennen van een aanpak Omgevingswaarden Milieu rondom Cosun of andere bedrijvigheid in dit gebied;	De cumulatieve geursituatie is in beeld gebracht. De gemeente is bezig om, de huidige en nieuwe milieuregels, in beeld te brengen in relatie tot ruimtelijke behoeften. Ze trekken hier samen met andere gemeenten in op. Voor een mogelijke gebiedsaanpak Omgevingswaarden is de gemeente Groningen een verkenning gestart. De verkennende fase ten aanzien van het Landelijk Maatwerktraject Cosun in het kader van CO2-reductie is afgerond. Er is op 23 juni een Joint Letter of Intent ondertekend door betrokken partijen. Op 18 december 2025 is de overeenkomst voor de bindende maatwerk afspraken ondertekend door alle betrokken partijen.
Een samenwerkingsverband inrichten rondom de integrale aanpak Aanpak Aduarderdiep.	Aanpak Aduarderdiep wordt vanuit mobiliteit opgepakt en is opgevoerd in de Begroting 2026.
Uitvoeren Subsidieregeling ruimtelijke kwaliteit provincie Groningen	De subsidieregeling is in 2025 volledig benut door het toekennen van in totaal vier subsidies.
Uitvoering door het projectbureau Blauwestad gebiedsontwikkeling (per woongebied):
Het Havenkwartier	Het Havenkwartier
Starten voorbereidingen voor het in verkoop brengen van de bouwkavels binnen deelgebied Havenkwartier Midden.	In overleg met de betrokken ontwikkelaar is de voorbereiding gestart met het nader uitwerken en materialiseren van de initiële woningtypologieën. Dit wordt in het voorjaar van 2026 afgerond waarna ook in ditzelfde jaar de bouwgrond wordt geleverd en de verkoop en bouw(voorbereiding) van de woningen start.
Voorbereiden en uitwerken planvorming en verkoop vervolgfase (2 en 3) Havenkade (gemengd wonen en werken, deels appartementen en deels grondgebonden).	In 2025 is het ontwerp en materialisering van de resterende verkaveling, bestaande uit een tweede appartementengebouw en 26 grondgebonden woningen, in samenspraak met de gemeente Oldambt nader uitgewerkt en afgerond.
Doorlopende verkoop fase 1 en 2 (19 kavels) projectmatige kavels De Singels - deelgebied Havenkwartier Midden.	Het woningbouwprogramma van De Singels bestaat uit 34 kavels/-woningen. (Met ingang van 2026 wordt naast de in verkoop zijnde fase 1 (19 woningen) de resterende verkaveling in verkoop gebracht.) Binnen fase 1 is een variatie op het woningbouwprogramma aangebracht, als reactie op de marktvraag (huis met puntdak). Momenteel zijn 11 kavels verkocht/geleverd en zijn er meerdere opties lopende. De bouw van de woningen verloopt volgens planning, de eerste woningen worden in het voorjaar van 2026 opgeleverd.
Het Park	Het Park
Continueren verkoop verkaveling/bouwkavels Vliegenzwam (Het Park fase 4);	Van de in totaal 29 kavels zijn momenteel nog drie (3) beschikbaar. Daarmee wordt mogelijk in 2026 een afronding van de ontwikkeling van deze woonstraat bereikt.
Nader uitwerken, vaststellen en start realiseren verkaveling fase 2 Het Park Midden, inclusief de herinrichting van infra/wegen, een groenplan en een jachthaven.	Na de aanleg van de hoofdinfrastructuur, beschoeiingen en nutsvoorzieningen wordt momenteel de verkaveling bouwrijp gemaakt. Het is de bedoeling dat in het voorjaar de verkoop van de eerste kavels start. Hierbij wordt van noord naar zuid gewerkt. Voor de meest zuidelijke kavels grenzend aan het water van het Oldambtmeer wordt momenteel een stedenbouwkundig ontwerp uitgewerkt en is baggerwerk in voorbereiding.
Het Wold	Het Wold
Verkennen (stedenbouwkundig en landschappelijk) uitbreidingsmogelijkheden verkaveling woongebied Het Wold;	De uitwerking tot een definitief ontwerp (DO) van de verkaveling Het Wold-Elzenborg heeft (met enkele aanpassingen) geresulteerd in een qua vraag en schaal beter op de markt afgestemde verkaveling. Het DO is de basis voor de aanbesteding van een bestek voor de realisatie van het werk.
Realiseren herinrichting wegenstructuur/openbare ruimte en aanplant van een bosperceel.	Het project Bosaanplant Het Wold is grotendeels uitgevoerd in 2025, bestaande uit verbetering van de waterhuishouding, het aanbrengen van een wandelpad en het grotendeels beplanten van de vakindeling ten behoeve van het creëren van een gevarieerd bos. Bij de uitvoering van het werk hebben de weersomstandigheden en daarmee samenhangende beperkte toegankelijkheid van het gebied een rol gespeeld. De (als gevolg daarvan) resterende kleinere vakken worden na de herfst of winter van 2025 ingericht waarmee het project zijn afronding vindt.
Het Riet	Het Riet
Continueren verkoop bouwkavels woongebied Het Riet Zuid en het Riet Midden;	Het vrije kavelaanbod in woongebied Het Riet heeft nog enkele beschikbare kavels (eilanden Freya, Anholt en Funen). Daarnaast lopen er meerdere projectmatige ontwikkelingen (eiland Falster en de eilanden Lindholm en Saltholm). Daarnaast is een gedeelte van de verkaveling van de noordelijke eilanden (lees hierna) in verkoop genomen.
Afronden bouw en woonrijp maken woongebied Het Riet Noord en de stedenbouwkundige- en civieltechnische uitwerking van het eiland Bornholm.	De noordelijke eilanden Langeland, Endelave en Bornholm worden fasegewijs in verkoop gebracht, te beginnen op Langeland. Een gedeelte van de verkaveling (23 kavels) is nu in verkoop. Momenteel zijn er veertien (14) kavels onder optie of verkocht.
Ringprojecten	Ringprojecten
Realiseren uitvoeringsprojecten Oldambtmeer, gericht op versterking van de toeristische infrastructuur en de ontsluiting naar de omliggende dorpen.	Behorend tot de zogenaamde Ringagenda zijn in 2025 zes (6) kano- en één (1) passantensteiger op diverse plekken in en rond het Oldambtmeer gerealiseerd.
Regulier	Regulier
Beheren en onderhouden van openbare ruimte woongebieden, inclusief maaien waterplanten Oldambtmeer en waterwegen Blauwestad (monitoringsapp Waterplanten beschikbaar voor bewoners/watersporters);	Het reguliere beheer en onderhoud van de openbare ruimte en openbaar groen in Blauwestad is grotendeels verzorgd door de eigen buitendienst. Het openhouden van het Oldambtmeer en vaarroutes is in samenwerking met de gemeente en het waterschap uitgevoerd. Vanwege een droge periode (mei) is water ingelaten om het Oldambtmeer op peil te houden. Daarnaast zijn er diverse bijzondere beheer- en onderhoudsprojecten uitgevoerd, waaronder het uitbaggeren van de kreken in woongebied Het Riet, een opknapbeurt voor vogeleiland Kikkerberg, het snoeien van de Wilgenborg, Rond de ontwikkeling van nieuwe woon-/deelgebieden (Het Park II) zijn extra verkeersmaatregelen getroffen.
Bieden van werkervarings- en ervaringsplaatsen ('social return') ten behoeve van beheer en onderhoud in de diverse (woon)gebieden van Blauwestad;	Het projectbureau ondersteunt actief - door inzet van parttime personele capaciteit - scholingsprojecten en begeleidt de (deels vanuit participatietrajecten) bemande 'buitendienst'. Deze medewerkers zijn werkzaam in het reguliere beheer en onderhoud van Blauwestad. Uit (rest)materieel is divers buitenmeubilair gemaakt. Ook zijn diverse opleidingen gevolgd en diploma's/certificaten behaald, voor het versterken van arbeidskansen. Verder zijn er het er hele jaar leerlingen van groenopleidingen werkzaam geweest in het gebied voor het opdoen van praktijkervaring. Een medewerker van het projectbureau heeft deze werkzaamheden en projecten gecoördineerd en begeleid.
Voeren van een marketingcampagne ten behoeve van de woongebieden/verkoop bouwkavels met een focus op social media kanalen en het faciliteren (sponsoring/marketing) van een evenementenkalender (op het gebied van cultuur en sport).	Net als in voorgaande jaren heeft het projectbureau een marketingcampagne gevoerd door deelname aan de landelijke open-huizendagen (in april en oktober), inzet van social media en het faciliteren en ondersteunen van evenementen. (Zie Voortgangsrapportage Blauwestad in de bijlagen bij deze Jaarstukken 2025 voor de specifieke evenementen.) Daarnaast is in september het 20-jarig bestaan van Blauwestad gevierd met een door het projectbureau georganiseerde buitenlunch voor bewoners en genodigden, gevolgd door (sportieve) activiteiten en mogelijkheid voor ontmoeting.

Bijdrage Verbonden partij aan beleidsdoel

Prestatie	Resultaat
N.v.t.

1.2. Waterbeheer

Beleidsdoel Waterveiligheid

Zorgen voor integrale waterveiligheid en zoetwatervoorziening

Indicatoren
	Realisatiewaarden				Streefwaarden
Omschrijving	2022	2023	2024	2025	2025	2026	2027	2028
Verplichte indicatoren (BBV)
N.v.t.
Eigen indicatoren
De regionale waterkeringen voldoen aan de veiligheidsnormen	1101 km	1113 km	1117 km	1120 km	1159 km	1159 km	1159 km	1159 km

Het streven is dat alle 1159 km regionale waterkeringen van de waterschappen Noorderzijlvest, Hunze en Aa's en Wetterskip Fryslân aan de veiligheidsnormen voldoen. Elke zes jaar toetsen de waterschappen hun regionale keringen. Daarna wordt een versterkingsprogramma opgesteld en uitgevoerd. De provincie bespreekt jaarlijks de voortgang van dit programma met het waterschap. Omdat keringen niet versterkt worden voordat ze afgekeurd zijn zullen er altijd keringen zijn die niet aan de normen voldoen. De streefwaarde zal in praktijk dus vrijwel nooit gehaald worden. Voor de keringen die niet aan de norm voldoen nemen de waterschappen beheersmaatregelen om het risico op overstroming te beperken.

Prioriteiten

Prestatie	Resultaat
WATER Klimaatadaptatie
Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA):
Binnen en met de werkregio Groningen/Noord-Drenthe gezamenlijk uitvoeren van de Regionale Adaptatiestrategie en de Regionale uitvoeringsagenda ;	Er is door 22 partners samengewerkt aan de uitvoering van de actiepunten uit de Regionale Uitvoeringsagenda. Wij coördineren deze samenwerking. In 2025 is: een gezamenlijke subsidieregeling opgezet bedoeld voor particulieren waarmee ze hun tuinen kunnen vergroenen; een symposium georganiseerd voor alle bestuurders van de partijen in de werkregio op 10 april jl. om elkaar te inspireren, kennis te delen en urgentie te vergroten; gestart met het opstellen van een brede integrale bestuurlijke agenda op de thema's klimaatadaptatie en waterketen; gewerkt aan het ontwikkelen van gezamenlijke kaders voor klimaatadaptief bouwen (resultaat verwacht in 2026); samen met de Vereniging Groninger Dorpen een bijeenkomst georganiseerd voor inwoners, met als doel inwoners te inspireren en te stimuleren om klimaatadaptatie in de dorpsvisies mee te nemen; door alle partners in de werkregio gewerkt aan de uitvoering van klimaatadaptieve projecten gefinancierd met rijksimpulsgeld.
Uitvoeren van regionale stresstesten in samenwerking met de werkregio Groningen/Noord-Drenthe op basis van de nieuwste klimaatscenario's.	In 2025 zijn we gestart met de voorbereiding van de tweede ronde van de lokale stresstesten, door een evaluatie uit te voeren bij de partners van de eerste ronde stresstesten. De evaluatie vindt plaats met de partners in de werkregio Groningen/Noord-Drenthe.
Water en Bodem Sturend :
Uitwerken en nader invullen van de beleidsvoornemens die opgenomen zijn in de Kamerbrief over rol Water en Bodem Sturend bij ruimtelijke ordening.	Het onderwerp Water en Bodem Sturend binnen de provincie Groningen is op hoofdlijnen geland in de ontwerp-Omgevingsvisie.
Bewustwording beleidsmakers en publiek
Ervoor zorgen dat klimaatadaptatie integraal wordt meegenomen in provinciaal beleid zoals de Omgevingsvisie, de transitie van het landelijk gebied en de leefbaarheidsvisie.	Klimaatadaptatie is meegenomen in de ontwerp-Omgevingsvisie, Toekomst Landelijk Gebied en de Leefbaarheidsvisie.
Inzetten op bewustwording van inwoners en jongeren voor de gevolgen van klimaatverandering en welke maatregelen men zelf kan nemen.	Op 16 september 2025 is een Delta-Dilemma-workshop verzorgd voor middelbare scholieren. Leerlingen gingen onderling in debat over de afweging van belangen in laaggelegen gebied. De provincie ondersteunt financieel de gemeenten in de subsidies voor het vergroenen van particuliere percelen. Dit om inwoners beter bewust te maken van hun eigen rol in het bereiken van een klimaatadaptieve leefomgeving.
Bovenregionale stresstest
Uitvoeren bovenregionale stresstest in Noord-Nederland-verband.	Door het Rijk is een handreiking bovenregionale stresstesten opgesteld. Binnen de noordelijke stroomgebieden hebben we afgesproken met de drie waterschappen, provincies en de veiligheidsregio's te gaan voor een kwalitatieve aanpak. Vóór de zomer van 2025 is een Waterbeeld als eerste stap ontwikkeld. Eind 2025 is gestart met het maken van het gevolgenbeeld. Begin 2026 wordt dit afgerond en is duidelijk of er ontwrichtende gevolgen zijn in Noord-Nederland en hoeveel de schade bedraagt.

Regulier

Prestatie	Resultaat
Reductie van CO2; Veenoxidatie
Opstellen en vaststellen van gebiedsplannen om veenoxidatie tegen te gaan;	De gebiedsplannen zijn in 2024 opgesteld binnen Toekomst Landelijk Gebied (TLG) en in het voorjaar van 2025 vastgesteld.
Uitwerken gebiedsplannen;	In 2025 is verder uitwerking gegeven aan de volgende deelgebieden: Meerstad Noord en Lageland; Tolberterpetten; Woudbloem; Gorecht presteert.
Uitvoeren onderzoek en pilots ter voorbereiding op geschikte maatregelen om CO2-uitstoot uit veenbodems te voorkomen.	De lopende pilots en gebiedsprocessen zijn onder andere: Verkenning voor een experiment met natte teelten bij Meerstad; Greppelinfiltratie-experiment in de Onnerpolder; Waterinfiltratie-experiment in Luddeweer.
Uitvoeren van toezicht op het onderhouds- en versterkingsprogramma van de regionale waterkeringen en de uitvoering van de Droge Voeten maatregelen door de waterschappen;	Bij de voorbereidingen van de kadeversterking Onner- en Oostpolder hebben waterschap Hunze en Aa's en provincie afstemming gezocht met natuur (plaggen) en verhoging/vernieuwing van de autoweg N861. Door waterschap Noorderzijlvest is een tijdelijke kering verhoogd aan het einde van het Damsterdiep in afwachting van de gebiedsontwikkeling Stadshaven. Het waterschap heeft nog enkele kilometers waterkering met een gering hoogtetekort (minder dan 10 cm) te versterken. Zie indicator hierboven.
Het Akkoord van Groningen :
Opbouwen en onderhouden van netwerk en samenwerking van overheid, onderwijs en Global Center on Adaptation (GCA);	Het Climate Adaptation Platform (CAP), met daarin opgenomen het CGA, is het netwerk dat gevormd is onder het Akkoord van Groningen (AVG) . Het CAP heeft een website opgezet als ondersteuning van dit netwerk. Voor de doorontwikkeling en bestendiging van dit netwerk heeft het CAP een JTF-aanvraag (Just Transition Fund) Klimaatcampus ingediend. Deze is in december aan de beoordelingscommissie toegelicht. Een aantal CAP-activiteiten worden via de campus gekoppeld aan de Regionale Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie van de DPRA-werkregio Groningen/Noord-Drenthe.
Kennis vergroten, innoveren en creëren nieuwe werkgelegenheid.	De opdracht van de kennis- en innovatiemakelaar is afgerond. Deze rol is voorzien in de klimaatcampus.

Bijdrage Verbonden partij aan beleidsdoel

Prestatie	Voortgang
N.v.t.

Beleidsdoel Waterkwaliteit

Verbeteren waterkwaliteit

Indicatoren
	Realisatiewaarden				Streefwaarden
Omschrijving	2022	2023	2024	2025	2025	2026	2027	2028
Verplichte indicatoren (BBV)
% waterlichamen met een goede ecologische kwaliteit (oppervlaktewater) ^{1) 2) 3)}	0,0%	0,0%	0,0%	0,0%				100%
Landelijke waarde ²⁾	0,0%	0,0%	0,1%	n.n.b.				100%
Eigen indicatoren ⁴⁾
% waterlichamen met een goede biologische toestand	21,3%	27,2%	33,3%	33,3%				100%
% waterlichamen met een goede fysisch chemische toestand	36,4%	72,7%	60,6%	48,5%				100%
% parameters en maatlatten met de score 'goed'	73,9%	76,5%	77,4%	77,1%				100%

Bron: Informatiehuis Water . Betreft alle KRW-waterlichamen die in beheer zijn van waterschappen Noorderzijlvest en Hunze en Aa’s en Wetterskip Fryslân, voor zover liggend in de provincie Groningen, met de waardering 'goed'. Beoordeeld volgens de beoordelingsmethode van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). De provincie bespreekt jaarlijks de voortgang van de KRW met de waterschappen.
In 2024 waren in de provincie Groningen geen oppervlaktewateren met de waardering 'goed' voor ecologische kwaliteit. Nederland kent verschillende watertypen: 'natuurlijk', 'kunstmatig', of 'sterk veranderd'. Binnen deze watertypen is een aantal subcategorieën te onderscheiden. Ieder aangewezen KRW-waterlichaam wordt ondergebracht bij één van deze categorieën. Ieder watertype heeft zijn eigen GEP (gewenst ecologisch potentieel) dat bepaald wordt door verschillende parameters. De parameter die het laagst scoort bepaalt de ecologische kwaliteit van het oppervlaktewater in de range van 'zeer goed', 'goed', 'matig', 'ontoereikend', en 'slecht'. Een waterlichaam kan geen goede kwaliteit hebben als één van de parameters niet voldoet. Van de 33 waterlichamen in Groningen had geen enkel waterlichaam in 2025 de score 'goed'. In 2027 moeten alle waterlichamen over een goede ecologische kwaliteit beschikken of moet deze door de doorwerking van genomen maatregelen binnen bereik zijn.
De KRW-stroomgebiedbeheerplannen zijn vastgesteld voor de periode 2022-2027. In 2027 moeten alle doelen voor de KRW-waterkwaliteit zijn gehaald (er zijn wel een aantal uitzonderingsgronden). Tussentijdse streefwaarden worden niet bepaald.
De ecologische kwaliteit van een waterlichaam wordt bepaald door de biologische toestand (maatlatten voor vis, algen, macrofauna en waterplanten), de fysisch chemische toestand (parameters als fosfor, stikstof, doorzicht en zuurstof) en de aanwezigheid van specifieke verontreinigende stoffen. Gezamenlijk kan het om maximaal 12 parameters en maatlatten per waterlichaam gaan en 77 stoffen. Als één van deze parameters of maatlatten een score lager dan 'goed' heeft en er specifiek verontreinigde stoffen gemeten worden, is de ecologische kwaliteit van het waterlichaam niet goed. Onder de eigen indicatoren wordt het percentage van de Groningse waterlichamen met een goede biologische toestand, een goede fysisch chemische toestand en het percentage parameters dat een goede score heeft weergegeven. Vooral het percentage parameters met score ‘goed’ is een goede indicator van de toestand. Hier is door de jaren heen een licht stijgende trend te zien. De indicator ‘fysisch chemische parameters’ kan door de jaren heen sterk verschillen vanwege veranderende omstandigheden in het betreffende jaar. In de jaarcijfers is dan ook te zien dat deze behoorlijk schommelt door de jaren heen, maar hier is geen trend aan te koppelen. De indicator ‘biologische toestand’ laat een licht positieve trend zien door de jaren heen.

Prioriteiten

Prestatie	Resultaat
WATER KRW-doelstellingen bereikt in 2027:
Uitvoeren grondwatermaatregelen. (De waterschappen voeren de oppervlaktemaatregelen uit).	In 2025 is door de provincie een brede oploop voor toezichthouders en handhavers in de grondwaterbeschermingsgebieden georganiseerd, zijn de voorbereidingen gestart voor een nieuwe bewustwordingscampagne in de grondwaterbeschermingsgebieden, zijn de lopende grondwatersaneringen gemonitord en is de start gemaakt met het opzetten van een 'early warning'- netwerk om de grondwatermonitoring uit te bereiden. De verwachting is dat alle grondwatermaatregelen voor eind 2027 zijn uitgevoerd. De tot nu toe uitgevoerde maatregelen richten zich met name op het vergroten van de bewustwording en bekendheid van regels in grondwaterbeschermingsgebieden
Onder regie van het Rijk gezamenlijk werken aan de landelijke tussenevaluatie.	De landelijke tussenevaluatie is opgeleverd. Wij hebben uw Staten hierover per brief d.d. 28 januari 2025 geïnformeerd. Op 26 maart 2025 is de vertaling naar Groningen gepresenteerd aan uw Staten.

Prestatie

Resultaat

WATER

KRW-doelstellingen bereikt in 2027:

Uitvoeren grondwatermaatregelen. (De waterschappen voeren de oppervlaktemaatregelen uit).

In 2025 is door de provincie een brede oploop voor toezichthouders en handhavers in de grondwaterbeschermingsgebieden georganiseerd, zijn de voorbereidingen gestart voor een nieuwe bewustwordingscampagne in de grondwaterbeschermingsgebieden, zijn de lopende grondwatersaneringen gemonitord en is de start gemaakt met het opzetten van een 'early warning'- netwerk om de grondwatermonitoring uit te bereiden. De verwachting is dat alle grondwatermaatregelen voor eind 2027 zijn uitgevoerd. De tot nu toe uitgevoerde maatregelen richten zich met name op het vergroten van de bewustwording en bekendheid van regels in grondwaterbeschermingsgebieden

Onder regie van het Rijk gezamenlijk werken aan de landelijke tussenevaluatie.

De landelijke tussenevaluatie is opgeleverd. Wij hebben uw Staten hierover per brief d.d. 28 januari 2025 geïnformeerd. Op 26 maart 2025 is de vertaling naar Groningen gepresenteerd aan uw Staten.

Regulier

Prestatie	Voortgang
Uitvoeren toezicht op de waterschappen.	De jaarlijkse voortgangsrapportages zijn opgesteld en de bestuurlijke gesprekken zijn gevoerd.
Samen met waterschappen, waterleidingbedrijf, LTO Noord, collectieven een nieuw programma Deltaplan Agrarisch Waterbeheer realiseren.	Wij hebben samen met de waterschappen een Bestuursovereenkomst 2025-2029 vastgesteld: subsidieregeling Deltaplan Agrarisch Waterbeheer (DAW) 2025-2029 . Het uitvoeringsprogramma DAW wordt opgesteld in samenwerking met de partners en is naar verwachting in het tweede kwartaal van 2026 gereed.
Aanwijzen van de provinciale zwemplassen.	Op 11 maart 2025 zijn 49 zwemgelegenheden aangewezen als zwemlocaties voor 2025. Ook is het badseizoen vastgesteld van 1 mei tot 1 oktober 2025. Op 15 december 2025 zijn 48 zwemlocaties in ontwerp aangewezen voor het jaar 2026 en het badseizoen in ontwerp vastgesteld van 1 mei tot 1 oktober 2026.
Actualiseren van de vergunningen van de indirecte lozingen (afronding in 2027).	ODG werkt met een meerjarenprogramma voor actualiseren van vergunningen, waarin indirecte lozingen een parameter is. Voor een zestal bedrijven lopen twee plannen van aanpak voor de actualisatie van de vergunning op het aspect van indirecte lozingen, voor de uitwerking van motie M075. Onderzoek lozingen en vergunningen . De actualisatieprocedures binnen deze plannen van aanpak lopen momenteel. Voor de overige bedrijven wordt een plan van aanpak opgesteld. Voor het actualiseren van vergunningen van de overige bedrijven die indirect lozen, worden extra middelen ingezet volgens de uitwerking van motie M061. Vergroten capaciteit milieuzaken , dat in 2026 verder wordt uitgerold met ODG.

Bijdrage Verbonden partij Waterbedrijf Groningen aan beleidsdoel

Prestatie	Voortgang
Zorg dragen voor de drinkwatervoorziening (het produceren en leveren van drinkwater) in haar verzorgingsgebied.	Waterbedrijf Groningen werkt aan extra winning bij Sellingen en De Punt. Voor De Groeve (Drenthe) zijn in 2025 de laatste vergunningen verleend waardoor de volledige wincapaciteit benut kan worden. Bij het pompstation Sellingen zijn werkzaamheden gaande voor de uitbreiding van de wincapaciteit. De uitbreiding bij De Punt bevindt zich in de onderzoeksfase. Voor de drinkwatervoorziening in de periode tot 2030 is met Waterbedrijf Groningen een actieplan opgesteld.

Prestatie

Voortgang

Zorg dragen voor de drinkwatervoorziening (het produceren en leveren van drinkwater) in haar verzorgingsgebied.

Waterbedrijf Groningen werkt aan extra winning bij Sellingen en De Punt. Voor De Groeve (Drenthe) zijn in 2025 de laatste vergunningen verleend waardoor de volledige wincapaciteit benut kan worden. Bij het pompstation Sellingen zijn werkzaamheden gaande voor de uitbreiding van de wincapaciteit. De uitbreiding bij De Punt bevindt zich in de onderzoeksfase. Voor de drinkwatervoorziening in de periode tot 2030 is met Waterbedrijf Groningen een actieplan opgesteld.

Beleidsdoel Grondwater

Duurzaam gebruik grondwater

Indicatoren
	Realisatiewaarden				Streefwaarden
Omschrijving	2022	2023	2024	2025	2025	2026	2027	2028
Verplichte indicatoren (BBV)
N.v.t.
Eigen indicatoren
Trendmatige verandering van grondwaterstanden (in het zoet grondwater deel van de provincie)	-0,96 cm per 10 jaar	-0,92 cm per 10 jaar	-0,90 cm per 10 jaar	n.n.b.	> 0 cm per 10 jaar	> 0 cm per 10 jaar	> 0 cm per 10 jaar	> 0 cm per 10 jaar

Voor de indicator zijn vijf peilbuizen/filters geselecteerd. De metingen zijn gecorrigeerd voor neerslag en verdamping. Voor 2025 is nog geen trendanalyse beschikbaar, deze komt in 2026.

Prioriteiten

Prestatie	Resultaat
WATER
Aanwijzen gebieden voor strategische voorraad grondwater (ASV) voor drinkwater.	De planMER-procedure is in 2024 gestart. Vanwege een verplichting vanuit de Natura2000-wetgeving is aanvullend op het milieueffectrapport (MER), een Passende Beoordeling nodig. Hierdoor is vertraging ontstaan en is het MER nog niet afgerond.

Regulier

Prestatie	Voortgang
Herijken van het grondwaterbeschermingsbeleid;	Dit is een landelijk proces dat loopt via IPO. De uitkomsten zullen worden verwerkt in ons beleid en de Provinciale Omgevingsverordening (POV).
Evalueren van uitvoeringsprogramma's van de grondwaterwinningen Sellingen en Onnen - De Punt.	In 2024 zijn de uitvoeringsprogramma's van de gebiedsdossiers geëvalueerd. In 2025 zijn de resultaten van de evaluatie verwerkt in de nieuwe gebiedsdossiers.
Herijken derde generatie gebiedsdossiers van de grondwaterwinningen Sellingen en Onnen - De Punt.	In 2025 is gestart met de herijking van de derde generatie gebiedsdossiers. De gebiedsdossiers waren eind 2025 voor 95% gereed.

Bijdrage Verbonden partij aan beleidsdoel

Prestatie	Voortgang
N.v.t.